Kung akala ng marami ay makabagong mura lamang ang sikat na “P.I.,” lumalabas na mahigit dalawang siglo na pala itong bahagi ng wikang Tagalog.
Ito ang ibinahagi ng Philippine Institute for Language Research and Preservation (PHILRAP) sa isang social media post tampok ang sipi mula sa Vocabulario de la Lengua Tagala na inilathala noong 1794 ni Fray Domingo de los Santos.
Sa naturang aklat, na nagsisilbing isa sa mga pinakamatandang talaan ng bokabularyong Tagalog noong panahon ng kolonyang Espanyol, nakarekord ang ilang mga pagmumura at ekspresyong ginagamit noon ng mga Tagalog.
Kabilang dito ang “Poqui nang Yna mo,” na katumbas ng kilalang “P.I.” o pinaikling bersyon ng “Putang Ina Mo” sa kasalukuyan. Naitala rin ang mga katagang “Otin nang Ama mo” at “Boua nang Yna mo,” na inilarawan sa aklat bilang mabibigat na insulto noong panahong iyon.
Ayon sa tala ni Fray Domingo de los Santos, ang mga naturang salita ay itinuturing na “grande afrenta” o matinding paglapastangan at pang-iinsulto.
‘Hindi lang tungkol sa’yo!’ Selfie etiquette na mahalagang tandaan
Kapansin-pansin din na bagama't isang prayle ang may-akda ng diksyunaryo, isinama pa rin niya ang mga naturang ekspresyon sa kanyang talaan bilang bahagi ng dokumentasyon ng wikang ginagamit ng mga katutubong Tagalog noong panahong iyon.
Ayon sa PHILRAP, nakaiintriga ring isipin na marami sa mga ekspresyong ito ay nananatiling buhay sa wikang Filipino hanggang sa kasalukuyan. Ang tanging tila nawala sa pang-araw-araw na gamit ay ang “Otin nang Ama mo,” marahil dahil hindi na gaanong ginagamit ang salitang “utin” sa modernong Tagalog, na tumutukoy naman sa ari ng lalaki.
Ipinakikita ng dokumento na matagal nang bahagi ng kulturang Pilipino ang paggamit ng mga mura at ekspresyong nagpapahayag ng matinding emosyon.
Batay sa record noong 1794, mahigit 200 taon nang umiiral ang ganitong uri ng pananalita sa lipunang Tagalog, at posibleng mas matagal pa bago ito naisulat at naitala sa kasaysayan.
Para sa ilang historyador at mananaliksik ng wika, mahalaga ang mga ganitong dokumento dahil nagbibigay ang mga ito ng mas malinaw na larawan kung paano nagsasalita, nakikipag-usap, at nagpapahayag ng damdamin ang mga sinaunang Tagalog—maging sa pormal man o di-pormal na paraan.
Sa huli, ipinakikita ng lumang diksiyunaryong ito na ang ilan sa mga pinakakilalang ekspresyon ng mga Pilipino ngayon ay may malalim na ugat sa kasaysayan at matagal nang bahagi ng ating wika at kultura.
