Namatay na umano ang Iranian Supreme Leader na si Ayatollah Ali Khamenei bunsod ng magkasamang pag-atake ng Amerika at Israel sa Iran, ayon kay US President Donald Trump.
Sa isang social media post nitong Linggo, Marso 1, inanunsiyo ni Trump ang kamatayan ni Khamenei.
“Khamenei, one of the most evil people in History, is dead," saad niya sa post.
Dagdag pa niya, “This is not only Justice for the people of Iran, but for all Great Americans, and those people from many countries throughout the World, that have been killed or mutilated by Khamenei and his gang of bloodthirsty thugs.”
Kinumpirma naman ng state TV ng Iran ang tungkol dito.
ALAMIN: Bakit inatake ng US at Israel ang Iran na nagdulot ng tensyon sa Middle East?
Ngunit sino ba muna si Khamenei bago pa man humantong sa ganitong trahedya ang buhay niya?
Pagbabagong-anyo sa Islamic Republic
Nang magsimula siyang humawak ng kapangyarihan noong 1989, kinailangan niyang igpawan ang malalim na pagduda ng tao sa kaniyang liderato.
Isa siyang low-level cleric noong panahong iyon, samantalang ang pinalitan niyang si Ayatollah Ruhollah Khomeini ay pinuno ng Islamic Revolution.
Gayunman, nagawang mamuno ni Khamenei nang mas matagal nang tatlong beses kumpara kay Khomeini at hinulma ang Iran sa mas dramatikong aspekto.
Sa panahon ng kaniyang panunungkulan, itinatag niya ang sistema ng pamumuno ng mga mullah, o Shiite Muslim clerics.
Sa ilalim ng Islamic Republic, ang mga kleriko ay nasa tuktok ng herarkiya, na naglilinya kung saan ang gobyernong sibilyan, ang militar at ang intelligence pati security establishment ay dapat magpasailalim.
Binuro rin ni Khamenei ang paramilitar na Revolutionary Guard na siyang magsisilbing dominant player pagdating sa militar at internal politics.
Bukod dito, binigyan din ni Khamenei ang Guard ng kalayaang bumuo ng isang network ng mga negosyo at dominahin ang ekonomiya.
Kaya bilang kapalit, naging matapat sa kaniya ang Guard.
Mga suliranin sa sariling bansa
Isa sa mga maituturing sa malaking banta sa kapangyarihan ni Khamenei ay ang reform movement na humantong sa parliamentary majority matapos siyang maging supreme leader.
Iminumungkahi ng kilusang ito na bigyan ng higit na kapangyarihan ang mga halal na opisyal, na pinangambahan ng mga tagasuporta ni Khamenei dahil maaaring mabuwag nito ang sistema ng Islamic Republic.
Kaya naman pinagsama-sama ni Khamenei ang pagtatatag ng mga clerical at ang mga unelected body na pinamumunuan ng mga mullah ay binuwag ang mga malalaking reporma at pinagbawalan ang mga kandidato sa reporma ng halalan.
Dahil dito, nagsimula ang paglulunsad ng mga serye ng kilos-protesta.
Ang pinakanakamamatay na parusa
Matapos bumagsak ang currency ng Iran noong mga huling bahagi ng Disyembre 2025, kaliwa’t kanang demonstrasyon ang isinagawa sa tradisyunal na bazaar ng Tehran.
"Rioters must be put in their place," sabi ni Khamenei. Kaya naman, nang daan-daang libo ang pumunta sa mga lansangan noong Enero 8 at 9, pinaputukan ng security forces ang mga tao.
Ayon sa mga aktibista, nakapagtala sila ng 7,000 namatay samantalang 3,000 lang ang kinikilala ng gobyerno ng Iran.
Negosasyon sa nuclear
Sa pamamagitan ng pagsang-ayon sa mga negosasyong nuclear, tila hinangad ni Khamenei na maantala ang oras upang maiwasan ang mga welga ng US
Ngunit tinutulan ng Iran ang mga pangunahing kahilingan ng Washington na itigil ang lahat ng pagpapayaman ng nukleyar at isuko ang mga uranium stock nito.
Matatandaang nauna nang nagbanta si Trump ng mga welga upang pigilan si Khamenei at iba pang mga lider ng Iran na patayin ang mga mapayapang nagpoprotesta.
Kaya naman ilang Iranian ay naghayag ng kanilang paghahangad na gamitin ng Amerika ang kanilang puwersang militar para mapabagsak si Khamenei. Ngunit ang iba naman ay tumututol din sa pangingialam ng ibang bansa sa sistema ng kanilang pamamahala, maski ang mga katunggali ni Khamenei.
Sa kasalukuyan, ang nakaatas na pumili ng hahalili kay Khamenei ay ang panel ng Shiite clerics. Kabilang ang anak nito sa mga napipisil nilang mamuno bilang susunod nilang supreme leader ng Iran.
