Sa pagdiriwang ng World Women’s Wellness Day tuwing huling Biyernes ng Abril, muling binibigyang-diin ang kahalagahan ng kalusugan ng kababaihan—mula sa pisikal hanggang sa mental na aspeto. Sa kabila ng pagiging abala sa pamilya, trabaho, at iba pang responsibilidad, madalas na naisantabi ng kababaihan ang sariling kalusugan.
Ayon sa mga eksperto, may ilang sakit na mas karaniwan o mas mataas ang risk sa kababaihan, kaya mahalagang maging mulat at maagap sa pag-iwas at pagpapagamot.
1. Breast at Cervical Cancer
Ang breast cancer at cervical cancer ay kabilang sa mga pangunahing sanhi ng pagkamatay ng kababaihan sa buong mundo. Ang breast cancer ay nagsisimula sa abnormal na paglaki ng cells sa suso, habang ang cervical cancer naman ay kadalasang dulot ng human papillomavirus (HPV) na naipapasa sa pamamagitan ng sexual contact.
Madalas, walang sintomas sa mga unang yugto ng mga sakit na ito, kaya delikado kung hindi agad natutukoy. Kapag lumala, maaaring makaranas ng bukol sa suso, abnormal na pagdurugo, o pananakit sa pelvic area.
Paano maiiwasan:
Tuklasin: Mga kulturang weirdo at kakaiba pero ipinagdiriwang pa rin sa mundo!
Regular na magpa-breast exam, mammogram, at Pap smear
Magpabakuna laban sa HPV
Iwasan ang paninigarilyo at panatilihin ang healthy lifestyle
2. Sakit sa puso (Cardiovascular disease)
Bagama’t madalas iniuugnay sa kalalakihan, ang sakit sa puso ay isa sa nangungunang sanhi ng pagkamatay ng kababaihan. Kabilang dito ang heart attack, stroke, at iba pang kondisyon na may kinalaman sa daloy ng dugo.
Sa kababaihan, maaaring iba ang sintomas kumpara sa kalalakihan—tulad ng matinding pagkapagod, pananakit ng likod o panga, at hirap sa paghinga—kaya minsan ay hindi agad napapansin.
Paano maiiwasan:
Kumain ng balanced diet na mababa sa taba at asin
Regular na mag-ehersisyo
I-monitor ang blood pressure, cholesterol, at blood sugar
Iwasan ang stress at paninigarilyo
3. Depression at Mental Health Issues
Mas mataas ang posibilidad na makaranas ang kababaihan ng depression at anxiety dahil sa hormonal changes, stress, at mga responsibilidad sa buhay. Maaari itong makaapekto sa emosyon, pag-iisip, at pang-araw-araw na gawain.
Ang ilan sa mga sintomas ay matinding kalungkutan, pagkawala ng gana sa dating kinagigiliwan, hirap matulog, at pakiramdam ng kawalan ng halaga. Kapag hindi natugunan, maaari itong humantong sa mas seryosong kondisyon.
Paano maiiwasan:
Maglaan ng oras para sa pahinga at self-care
Makipag-usap sa pamilya, kaibigan, o support groups
Humingi ng tulong sa mental health professionals kung kinakailangan
4. Reproductive Health Problems
Kabilang dito ang mga kondisyon tulad ng polycystic ovary syndrome (PCOS), endometriosis, at iba pang problema sa regla at fertility. Maaari rin itong makaapekto sa pagbubuntis at menopause.
Ang mga sakit na ito ay maaaring magdulot ng irregular menstruation, pananakit, hormonal imbalance, at kahirapan sa pagbubuntis. Dahil dito, mahalaga ang regular na pagpapatingin sa doktor upang maagapan ang komplikasyon.
Paano maiiwasan:
Regular na magpatingin sa OB-GYN
Panatilihin ang tamang timbang at healthy lifestyle
Alamin ang sariling menstrual cycle at agad magpatingin kung may pagbabago
5. Diabetes at High Blood Pressure
Ang diabetes at hypertension ay tinatawag na “silent diseases” dahil madalas ay wala itong malinaw na sintomas sa simula. Sa paglipas ng panahon, maaari itong magdulot ng komplikasyon tulad ng sakit sa puso, kidney failure, at stroke.
Sa kababaihan, maaaring lumala ang epekto nito lalo na sa panahon ng pagbubuntis o menopause dahil sa hormonal changes.
Paano maiiwasan:
Limitahan ang pagkain ng matatamis at maalat
Mag-ehersisyo nang regular
Magpa-check ng blood sugar at blood pressure
Iwasan ang sedentary lifestyle
Ang kalusugan ay yaman na hindi dapat ipinagpapaliban. Maraming sakit ang maaaring maiwasan kung maagap na maagapan at mabibigyan ng tamang atensyon.
Sa huli, ang diwa ng World Women’s Wellness Day ay malinaw: unahin ang sarili—dahil ang isang malusog na babae ay pundasyon ng isang malusog na komunidad.
